Artikel over de ‘Sierschijf van Helden’ jaarboek LGOG 2025

In het Publications 2025 jaarboek van het Koninklijk Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap (LGOG) schrijft archeoloog Leo Verhart een artikel over de bekende ‘Sierschijf van Helden’, getiteld: “Had de sierschijf van Helden een oudere tegenhanger?”. Hij geeft een historische analyse naar de herkomst en het mysterie rond de Romeinse Sierschijf van Helden (eind 1e eeuw v.Chr.), een zeldzame Phalerae gevonden in de Peel. De studie onderzoekt de mogelijke relatie met een verloren gegane, soortgelijke schijf uit Meijel (ca. 1807), waarbij historische bronnen geen uitsluitsel bieden over de vraag of het om één of twee verschillende vondsten gaat.

 

De Sierschijf van Helden is een verguld zilveren schijf of Phalerae uit het einde van de eerste eeuw voor Christus, die vermoedelijk in Thracië werd vervaardigd. Phalerae is de verzamelnaam voor de onderscheidingen voor dapperheid en verdienste die in het Romeinse leger werden uitgereikt. De schijf werd omstreeks 1840 bij het steken van turf gevonden in de Peel bij Helden.  De exacte vindplaats is niet bekend. In historische bronnen wordt ook een schijf genoemd, omstreeks 1807 gevonden bij Meijel. Deze schijf is in de loop der tijd verloren gegaan. Phalerae zijn zeer zeldzame vondsten. Er zijn verspreid over Europa een vijftiental van dergelijke schijven opgegraven. De vraag is hoe waarschijnlijk het is dat twee van deze schijven in een klein gebied, Meijel en Helden, de eeuwen hebben overleefd en gevonden worden. Zijn er twee schijven of gaat het om één schijf? Uit de analyse van Leo Verhart blijkt dat de bronnen hierover geen uitsluitsel geven.

 

De originele schijf gevonden in Helden bevindt zich in het Rijksmuseum van Oudheden, terwijl een replica te zien is in Museum Peel en Maas.

 

Leden van het Koninklijk LGOG ontvangen dit jaarboek automatisch als onderdeel van hun lidmaatschap. Losse exemplaren van recente jaargangen kunnen (indien voorradig) worden besteld via de LGOG Shop

SAMSUNG CSC